به‌علاوه نقد

 ساختار در شعر به زبان ساده (بخش اول) /    رضا قنبری
                                                                                                      در این نوشتار سعی بر این است به زبانی ساده و همه­‌فهم "مفهوم و عناصر ...
 شعر، هنروری‌ست یا هنرنمایی؟ / دکتر اسماعیل امینی
برخی تصوّر می‌کنند که شعر خوب، شعری‌ست که پیچیده و سخت باشد؛ به گونه‌ای که دیگران نتوانند مانند آن بسرایند. وقتی شعری ساده را برای کسی می‌خوانیم، ممکن است بگوید: «اگر شعر به همین سادگی‌ست، من هم می‌توانم شعر بنویسم. این که کاری ندارد. هر کسی می‌تواند مانند ...
 شعر مبتذل چگونه است؟ / دکتر اسماعیل امینی
وقتی از ابتذال حرف می‌زنیم، بیشتر به یاد کلمات و مفاهیم مرتبط با اعضای نهانی جسم می‌افتیم؛ همان‌ها که در تعبیر گذشتگان، «عورت» نام گرفته، و در این تعبیر، ضرورت پوشیده ماندن آن‌ها، مستور است. امّا این‌گونه مفاهیم، تنها مصداق ابتذال نیست. چندان که گاهی در ...
 شعر را معنی کنید! / دکتر اسماعیل امینی
«من آن معنی رو به ویرانی‌ام که در خانه‌ی لفظ، زندانی‌ام» در مدرسه وقتی شعر می‌خوانیم، معلّم ادبیات، معنای آن را به صورت نثر می‌گوید و بچّه‌ها این جملات را یادداشت می‌کنند و یاد می‌گیرند. بعد در امتحان ادبیات، معلّم، همان شعرها را می‌نویسد و ...
 واژه در شعر / محمد مستقیمی، راهی
واژه در شعر شعر تظاهر هنر است در سخن و ابزار اين تجلّي، واژه که از ابعاد گوناگون در فرم و ساختار آن دخيل است. اين تأثير در سه بعد نمايان مي‌شود: موسيقايي نحوي معنايي موسيقايي: در بعد موسيقايي از دو جهت واژه تأثيرگذار است: واجي، هجايي كه هر دو در ساختار موسيقي شعر ...
 شعر چیست؟ درخت چیست؟ / دکتر اسماعیل امینی
وقتی می­پرسیم که: «شعر چیست؟»، شاید به نظر برسد که می­توانیم تعریف­های گوناگون شعر را با هم مقایسه کنیم و یکی را بر دیگری ترجیح بدهیم. گاهی هم گمان می­کنیم که با توصیف­های شاعرانه می­توانیم به این پرسش پاسخ بدهیم. مثلاً بگوییم: «شعر، آزادی­ست، رهایی­ست، ...
 زبان شعر امروز / دکتر اسماعیلی امینی
درباره‌ی زبان شعر امروز، حرف­های فراوان و حتّی متناقض بسیار شنیده­ایم. برخی از آن­ها فراگیرترند؛ مثلاً: ـ در زبان شعر امروز، ادات تشبیه، به­ویژه ادات تشبیه قدیمی جایی ندارد. اگر شاعری از «چو، چونان، به­سان» و مانند این­ها استفاده کند، زبان شعرش، زبان شعر ...
 انسجام معنایی در شعر / دکتر اسماعیل امینی
اگرچه شعر، منطق خاصّ خود را دارد و استدلال‌های رایج در منطق معمولی، در شعر به گونه‌ای دیگر ظاهر می‌شود، امّا به هر حال، شعر نیز نظام منطقی و معنایی خود را دارد که بیش از هر چیز بر تخیّل، عاطفه و کارکردهای خاصّ زبانی بنا می‌شود. به این دو بیت بنگرید: «دشمن ولی مثل ...
 قواعد تعیین وزن / دکتر تقی وحیدیان کامیار
  برای تعیین وزن یک شعر چهار قاعده باید در نظر گرفت: 1) درست خواندن شعر و درست نوشتن آن طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی      صدق پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست را وقتی درست بخوانیم (طاعت آن) به صورت (طاعتان) تلفظ میشود. در تعیین وزن شعر باید خط را تا ممکن است به صورت ...
 استدلال و استحسان در شعر / دکتر اسماعیل امینی
ارتباط منطقی و عقلی میان پدیده‌ها و رخدادها، موضوع علم است. یعنی علم می‌خواهد علّت هر رویداد را کشف کند و توضیح بدهد و بر اساس نظم منطقی، یافته‌های خود را دسته‌بندی کند. مثلاً علم می‌تواند چگونگی افزایش ضربان قلب را توضیح دهد و انواع آن را معرّفی کند و درباره‌ی ...
 کشف شاعرانه چیست؟ / دکتر اسماعیل امینی
گاهی در نقد شعر، با این عبارت مواجه می‌شویم که فلان شعر، کشف شاعرانه ندارد. برخی از شاعران کم-تجربه و مخاطبان عام شعر، گمان می‌کنند که این اصطلاح برای سنگ‌اندازی در راه شاعران دیگر است. آنان گاهی برای منتقد توضیح می‌دهند که: «من در این شعر، منظورم این بوده که مثلاً ...
 منطق شعر و منطق نثر / دکتر اسماعیل امینی
منطق شعر و منطق نثر «عاقلان نقطه‌ی پرگار وجودند، ولی عشق داند که در این دایره سرگردان­ند» برخی از مخاطبان شعر، برای آن که هوشیاری خود را به شاعران نشان دهند، مفاهیم شعر را تجزیه و تحلیل منطقی می­‌کنند و به این نتیجه می­‌رسند که شاعران انسجام ذهنی ندارند ...
 دیدگاههای فروغ درباره ی شعر نیمایی / نیلوفر بختیاری
اگر در جستجوی چند شخصیت تاثیرگذار و جریان‌ساز شعر نوی ایران باشیم، قطعا در کنار نام نیما یوشیج، اخوان ثالث، سهراب سپهری و احمد شاملو نام جاودانه فروغ فرخزاد به عنوان نماینده زنانه شعر متعالی معاصر می‌درخشد. تعالی‌ای که در دو مجموعه آخر او رقم خورد و منجر به ماندگاری و ...
 قوانین دنیای شعر / دکتر اسماعیل امینی
«نطق آب و نطق خاک و نطق گِل هست محسوس حواس اهل دل» اگرچه در شعر، منطق معمول در نثر و نوشته‌های استدلالی رایج نیست، مگر در اشعار تعلیمی، امّا روابط میان اجزای شعر، مبتنی بر نظمی‌ست که می‌تواند مخاطبان را با خود همراه کند. اگر می‌گوییم که در شعر، منطق معمول رایج ...
 تفاوت های شعر و نثر
  شعر و نثر هر دو از حروف و کلمه ساخته می شوند. به هر دو، کلام اطلاق می شود. در این جهت از همدیگر فرق نمی کنند. آنچه آنها را از هم جدا می سازند این عوامل است:  1- هر کلامی که از وزن عروضی "متساوی" و متکرر" و قافیهء واحد برخوردار باشد، آن کلام شعر است نه نثر. "خواجه نصیر" در اساس ...
 تداعی و تبادر در شعر / دکتر اسماعیل امینی
هر کلمه‌ای در اطراف خود با مفاهیم گوناگون ارتباط دارد؛ همچنان که هر پدیده‌ای در طبیعت با بسیاری از چیزهای دیگر مرتبط است. مثلاً وقتی صدای خروس را می‌شنویم، به یاد صبح و بیداری می‌افتیم. یا وقتی چمدانی را می‌بینیم، به یاد سفر می‌افتیم. این ارتباط مفاهیم که موجب ...
 مضمون‌سازی و مضمون‌بازی / دکتر اسماعیل امینی
دکتر اسماعیل امینی شاعر برای بیان اندیشه و یافته‌های خود از همه‌ی قابلیت‌های سخن بهره می‌گیرد. مضمون‌سازی یکی از این قابلیت‌هاست. به یاری مضمون، گاهی سخن شاعر زیباتر و موثرتر می‌نماید. مضمون ممکن است یک تشبیه باشد. مثلا برای بیان جدایی و ناممکن بودن وصال ...
 فرافکنی ادبی
  فرافکنی ادبی فرایندی روانی است که به موجب آن شاعر یا نویسنده، حالات و احساسات درونی خود را به طبیعت بسط و نسبت می‌دهد و به همگون‌سازی عواطف خود با طبیعت می‌پردازد. نمونه‌ی چنین فرافکنی را می‌توان در شعر شاعری اندوهناک از فراق دلدار یافت که نم نم باران را ...
 نگاهی به شعر و اندیشه ی قیصر امین پور / دکتر مجید پویان
شعر قیصر امین پور در آغاز به دلیل خاستگاه ایدئولوژیکش بیشتر روایت آرمان خواهی انسان انقلابی  و بیانگر فضای اجتماعی، سیاسی پس ازانقلاب درجامعه ایران بود . عناصر زبانی ، ایماژهای شاعرانه ودیگر ساحات شعر در خدمت محتوای متعالی و اندیشه گرای  شاعرقرار داشت . از این رو شعراو ...
 حقیقت ترسناک و لذتبخش فضای مجازی/ شبکه‌های اجتماعی سلطه رسانه‌های سنتی را شکستند
    عبدالجبار کاکایی، ابراهیم اسماعیلی‌اراضی، حامد عسکری و غلامرضا طریقی، در یکشنبه‌های شعر این هفته بنیاد شعر و ادبیات داستانی، رابطه بین شعر و فضای مجازی را مورد کنکاش قرار دادند. به گزارش روابط عمومی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان، «شعر و فضای مجازی» ...