شعر در جوایز ادبی معتبر دنیا (بخش اول) / احمد امیرخلیلی



جوایز و فستیوال های ادبی در سراسر دنیا مهم ترین جریانِ حمایت و معرفی شاعران و نویسندگان به مخاطبان سراسر جهان است. نه تنها بار مادی این جوایز قابل توجه بوده بلکه بار معنوی حاصل از آن نیز می تواند حامی پشتوانه هنریِ نویسندگان و شاعران منتخب و حتا نامزدهای آن باشد. اعتبار حاصل از انتخاب شدن در این فستیوال ها نه تنها مختص منطقه بومیِ برگزارکننده آن جشنواره بوده بلکه باعث جلب توجه تمامی رسانه های خبری و منابع هنری جهان خواهد شد. در ادامه تعدادی از این فستیوال ها که در آن ها "شعر" نیز سهمی دارد را معرفی می کنیم. البته ذکر دو مورد در ابتدای معرفی فستیوال ها و جوایز معتبرِ ادبی دنیا قابل توجه است؛ اول اینکه قاطبه جوایز ادبی جهان توسط مجموعه های خصوصی و مستقل برگزار می شود، نه مجموعه های دولتی؛ دوم اینکه تمام گونه های ادبی در کنار یکدیگر مانند شعر، داستان، رمان، نمایشنامه، فیلمنامه و... به عنوان زیرمجموعه از ادبیات بررسی و انتخاب می شوند.

 

جایزه نوبل ادبیات. سوئد

جایزه نوبل ادبیات[1] هر ساله توسط فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد به نویسندگان برای مشارکت‌های برجسته در حوزه ادبیات تعلق می‌گیرد. براساس وصیت‌نامه آلفرد نوبل، جایزه نوبل ادبیات هرسال باید به کسی اعطا شود که در حوزه ادبیات، برجسته‌ترین مجموعه آثار را در جهتی آرمانی یا ایدئال خلق کرده‌ باشد. هر جایزه شامل یک مدال، یک دیپلم افتخار و جایزه نقدی می باشد که در طول سال‌های مختلف مقدار آن متفاوت بوده ‌است. در سال ۱۹۰۱، مقدار جایزه سولی پرودوم، 782/150کرون سوئد بود. از سال ۲۰۰۱ تا سال ۲۰۱۱ مقدار جایزه به ۱۰ میلیون کرون افزایش یافت. سال ۲۰۰۸ جایزه 000/000/10 کرونی به ژان-ماری گوستاو لو کلزیو رسید که ارزش آن معادل ۱٫۴ میلیون دلار آمریکا یا اندکی بیش از ۱ میلیون یورو بود. این مقدار از سال ۲۰۱۲ به 000/000/8 کرون سوئد کاهش پیدا کرد. آثار منثور با ۷۶ جایزه بیشترین سهم را در کسب نوبل ادبیات در میان ژانرهای ادبی دارند. پس از نثر، شعر با ۳۳ جایزه، نمایشنامه با ۱۴ جایزه، فلسفه و تاریخ‌نویسی هر کدام با ۳ جایزه در رده های بعدی قرار دارند. تنها "ابولقاسم اعتصام زاده" در سال ۱۹۴۴ از ایران نامزد دریافت جایزه نوبل ادبیات شده بود که موفق به دریافت آن نشد. شاعرانی که موفق به دریافت جایزه نوبل شدند عبارتند از:

1. سولی پرودوم[2]، شاعر فرانسوی به خاطر به رسمیت شناختن ترکیب‌های ویژه شاعرانه اش، که گواهی از آرمان‌گرایی می‌دهد، هنرمندی کامل و یک ترکیب نادر از کیفیت‌های قلب و عقل.

2. بیورنستیرن بیورنسون[3]، شاعر نروژی به خاطر تکریم اصالت، بزرگی و تطبیق پذیری اشعار، که همیشه با تازگی الهام و خلوص نادر روحش برجسته شده ‌است.

3. فردریک میسترال[4]، شاعر فرانسوی به خاطر اشعارش که برای انتقال اندیشه‌هایش لهجه جنوب فرانسه[5] را برگزید. تلاش های او سبب دمیدن جانی تازه در این زبان شد. به سبب ابتکار و نبوغ و اصالت هنری آثارش که انعکاسِ واقعیِ طبیعت و زندگی مردم زادگاهش زبان اکسیتان بوده است.

4. جوسوئه کاردوچی[6]، شاعر ایتالیایی که نه تنها به خاطر توجه به فراگیری عمیق و تحقیق منتقدانه، بلکه بالاتر از آن به عنوان تکریم یک انرژی خلاقانه، تازگی سبک، و نیروی شاعرانه که به اشعار شاهکارانه اش شخصیت می‌بخشد.

5. رابیندرانات تاگور[7]، شاعر هندی به خاطر احساسات عمیق اش، اشعار تازه و زیبا، که به وسیله آن با مهارت کامل، اندیشه شعری خودش را ساخت. بیان اشعار انگلیسی بخشی از ادبیات غرب است.

6. کارل آدولف گیلروپ[8]، شاعر دانمارکی به خاطر اشعار غنی و متنوع او که از آرمانگرایی نشأت می‌گیرد.

7. کارل اشپیتلر[9]، شاعر سوییسی در تقدیر از حماسه بزرگ او: بهار المپیک[10].

8. ویلیام باتلر ییتس[11]، شاعر ایرلندی به خاطر اشعار همیشه الهام بخش او، که در یک فُرم هنریِ عالی، روحِ یک ملت را برای ما بیان می‌کند.

9. اریک آکسل کارلفلدت[12]، شاعر سوئدی به خاطر اشعار اریک آکسل کارلفلدت.

10. یوهانس ویلهلم ینسن[13]، شاعر دانمارکی به خاطر قدرت نادرِ باروریِ تصویرسازیِ اشعارش که از دامنه گسترده و برجسته حس کنجکاوی ذهنی و سبک خلاقانه تشکیل شده ‌است.

11. گابریلا میسترال[14]، شاعر شیلیایی به خاطر اشعارش که از احساسات قدرتمندش الهام گرفته شده‌ است و نام او را به عنوان نماد آرمان‌گرایی تمام آمریکای لاتین مطرح می‌سازد.

12. تی. اس. الیوت[15]، شاعر بریتانیایی به خاطر سهم برجسته و پیشگام او در شعر امروزی.

13. پار لاگرکویست[16]، شاعر سوئدی برای قدرت هنریِ استقلالِ حقیقیِ ذهن، که او تلاش کرد در شعرش پاسخ‌هایی برای سوال‌هایِ جاودان مردم پیدا کند.

14. خوآن رامون خیمنس[17]، شاعر اسپانیایی برای اشعار تغزّلی او، که در زبان اسپانیایی به منزله یک مثال از روحی بزرگ و هنری خالصانه است.

15. بوریس پاسترناک[18]، شاعر روسی برای موفقیت‌هایِ مهم او هم در شعر معاصر و همچنین احیای رسوم بزرگ حماسی روسی.

16. سالواتوره کازیمودو[19]، شاعر ایتالیایی برای شعرهای بزمی او، که با بیان آتشین کلاسیک، تجاربِ تراژیک زندگی زمان ما را بیان می‌کند.

17. سن-ژان پرس[20]، شاعر فرانسوی برای اوج گرفتنِ پرواز و احضار کردنِ تصورات از اشعارش در یک روش رؤیایی بازتاب دهنده شرایط زمان ماست.

18. گیورگوس سفریس[21]، شاعر یونانی برای اشعار برجسته او، که از یک احساسِ عمیق نسبت به فرهنگ یونان باستان الهام می‌گیرد.

19. نلی زاکس[22]، شاعر آلمانی به خاطر دراماها و اشعار برجسته اش و تفسیری قابل لمس در تفسیر سرنوشت یهودیان.

20. پابلو نرودا[23]، شاعر شیلیایی برای اشعارش که نیرویِ عنصری زنده برای سرنوشت و رویاهایِ یک قاره را به ارمغان می‌آورد.

21. یوجنیو مونتاله[24]، شاعر ایتالیایی به پاس اشعارِ متفاوتِ او همراه با حساسیت هنرمندانه فوق العاده او، که تفسیر جدیدی از ارزش انسانی را از دیدگاه متفاوت او به زندگی ارائه می‌دهد و خالی از توّهم است.

22. ویسنته آله‌ایخاندره[25]، شاعر اسپانیایی به پاس نوشتنِ اشعار خلاقانه با به تصویر کشیدنّ شرایط بشری جهان و جامعه امروزی، که در عین حال نو شدن شعر سنتی اسپانیایی میان دو جنگ را به نمایش می گذارد.

23. اودیسیاس الیتیس[26]، شاعر یونانی به خاطر اشعارش، که در برابر پس زمینه‌های سنتی شعر یونانی است، و قدرت لذّات جسمانی و مبارزه مدرن فکریِ روشن بینانه را برای آزادی و خلاقیّت به تصویر می‌کشد.

24. چسواو میوُش[27]، شاعر لهستانی به پاس روشن بینی غیرقابل انعطاف و درگیر کردن وجدان های انسانی در جنگ ‌های شدید جهان.

25. یاروسلاو سایفرت[28]، شاعر جمهوری چک به پاس اشعارش که با تازگی ارائه شده‌ است و نوآوری‌هایی که تصویری آزاد از روح سرکش و همه‌کاره انسان به نمایش می گذارد.

26. جوزف برودسکی[29]، شاعر روسی برای تألیف‌های فراگیرش، آغشته با وضوح فکر و شدّت شاعرانگی.

27. اکتاویو پاز[30]، شاعر مکزیکی به پاسِ نیم قرن تلاش در زمینه شعر و ادبیات مکزیک.

28. درک والکوت[31]، شاعر سنت لوسیایی به خاطر درخشندگیِ فوق العاده آثار شاعرانه اش و پایداری یک چشم‌انداز تاریخی که حاصل یک تعهّد چند فرهنگی است.

29. شیموس هینی[32]، شاعر ایرلندی به خاطر زیبایی و عمقِ اخلاقی اشعارش که معجزات و زندگی گذشته را نمایش می‌دهد.

30. ویسواوا شیمبورسکا[33]، شاعر لهستانی به خاطر نکته بینی شعرهایش که به جریان‌های تاریخی و زیست‌شناسی اجازه می‌دهد تا وارد شوند و قطعات واقعیّات انسانی را کنار هم بچینند.

31. هرتا مولر[34]، شاعر آلمانی-رمانیایی برای تمرکز بر شعر و نثر ساده برای به تصویر کشیدن دورنمای زندگی کسانی که زندگی شان مصادره شده است.

32. توماس ترانسترومر[35]، شاعر سوئدی برای ایجاز نویسی، تصویر شفاف، و ارائه تازه‌ای از دسترسی واقعیت به ما.

33. باب دیلن[36]، شاعر آمریکایی برای بیان شاعرانه و خلاقانه او در آهنگ‌های عامه‌پسند آمریکایی.

34. کازو ایشی گورو[37]، نویسنده ژاپنی-بریتانیایی برای قدرت عاطفی شگرف در آثارش.

 

جایزه ادبی جایزه پولیتزر. ایالات متّحده آمریکا

جایزه پولیتزر[38]جایزه‌ای در روزنامه‌نگاری، ادبیات و موسیقی است که بخش‌های گوناگون دارد. این جایزه معتبرترین جایزه روزنامه‌نگاری در آمریکا بوده و هر ساله (از سال ۱۹۱۷) با نظارت دانشگاه کلمبیا به روزنامه‌نگاران، نویسندگان، شاعران و موسیقی‌دانان اهدا می‌شود. این جایزه به نام بنیان گذار آن جوزف پولیتزر، روزنامه‌نگار مجاری‌تبار آمریکایی، در سده نوزدهم نام‌گذاری شده ‌است. اولین جایزه بخش شعر در سال 1918 به سارا تیزدیل[39] و پس از آن در 1919 به طور مشترک به کارل سندبورگ[40] و مارگارت ویددمر به مقالات و نقدهایی که درباره شعر نوشتند بدون داوری و به طور ویژه اهدا شد. در سال های 1920 و 1921 هیچ جایزه ای به شعر تعلّق نگرفت و پس از آن در سال 1922 جایزه شعر پولیتزر به اشعار جمع آوری شده توسط ادوین آرلینگتون رابینسون[41] اهدا شد. از آن سال به بعد جایزه پولیتزر در بخش شعر به طور مستمر در همه ادوار برقرار بوده و آخرین جایزه در سال 2017 به تایهیمبا جس[42] شاعر معاصر آمریکایی برای مجموعه شعرش با عنوان اُلیو[43] اهدا شده است.


 

جایزه ادبی گنکور. فرانسه

جایزه ادبی گنکور[44] جایزه‌ای است که در پی وصیّت ادموند دو گنکور در سال ۱۸۹۶ بنیان گذاشته ‌شد و به بهترین و خلاقانه ‌ترین اثر منثور سال تعلّق می گیرد. مجمع ادبی گنکور به ‌طور رسمی در سال ۱۹۰۲ میلادی تأسیس و نخستین دوره جایزه در روز ۲۱ دسامبر سال ۱۹۰۳ به ژان آنتوان نو[45]  برای رمان نیروی دشمن[46] به وی اعطا شد. آکادمی گنکور که بیش از صد سال سابقه فعالیت دارد، علاوه بر جایزه اصلی خود که هر سال در ماه نوامبر اهدا می‌شود و مهم‌ترین و معتبرترین جایزه ادبی فرانسه به‌شمار می‌آید، جوایز جانبی دیگری نیز دارد مانند جایزه گنکور برای اولین رمان نویسنده، جایزه گنکور دبیرستانی‌ها، جایزه گنکور داستان کوتاه، جایزه گنکور شعر، جایزه کنگور زندگی‌نامه‌نویسی و جوایز گنکور به انتخاب برخی کشورها مثل بلژیک، سوئیس، تونس، ایتالیا، رومانی و جایزه کنگور به انتخاب کشورهای خاورمیانه از جمله ایران. جایزه گنکور اولینِ رمان نویسنده در سال ۲۰۱۷ به رمان «مارکس و عروسک» نوشته مریم مجیدی، نویسنده سی و هفت ساله ایرانی-فرانسوی اهدا شد. این نخستین بار بود که یک نویسنده ایرانی فرانسوی‌زبان چنین جایزه معتبری را دریافت می کند. جایزه گنکور در بخش شعر توسط ادریان برتریان[47] در سال 1914 برای تقدیر از یک عمر فعالیت هنری شاعران پایه گذاری شد. اولین بار جایزه این بخش در سال 1985 برای تقدیر از یک عمر فعالیت هنری کلود روی[48] شاعر و مقاله نویس فرانسوی به وی اهدا شد. در سال های 1993، 1994 و 2014 این بخش برگزار نشده است. آخرین جایزه در بخش شعر و در سال 2017 به فرانک وینایل[49] شاعر و نویسنده فرانسوی به پاس یک عمر فعالیت هنری در زمینه شعر تعلق گرفت.

 

جایزه ادبی کاستا بوک. بریتانیا

جایزه ادبی کاستا بوک[50] یک جایزه ادبی است که هر ساله به بهترین (لذت بخش‌ترین) کتاب انگلیسی زبانی اهدا می‌شود که نویسنده آن ساکن بریتانیا یا جمهوری ایرلند باشد. این جایزه در سال ۱۹۷۱ با نام جایزه ویت ‌برد بوک[51] بنیان نهاده شد که در سال ۲۰۰۶ شرکت کاستا کافی که ارائه دهنده خدمات قهوه‌خانه‌های زنجیره‌ای در بریتانیا است، اعانت برگزاری این جشنواره ادبی را برعهده گرفت. این جایزه در پنج بخش اصلی و یک بخش ویژه برگزار می‌شود:

1. رمان

2. نخستینِ رمان ( به نویسندگانی اهدا می‌شود که نخستین رمان خود را به چاپ رسانده باشند.)

3. کتاب کودک

4. شعر

5. زندگی‌نامه

6. بخش ویژه: داستان کوتاه ( بخش جداگانه)

هر یک از پنج نویسنده برتر مبلغ 5000 پوند را به عنوان جایزه دریافت می‌کنند. پس از مشخص شدن برندگان این پنج بخش، در میان یکی از این بخش‌های برگزیده ، جایزه ادبی کاستا بوک سال به نویسنده منتخب اهدا می‌شود. مبلغ این جایزه 25000 پوند می‌باشد. همچنین به بهترین نگارنده داستان کوتاه در بخش ویژه مبلغ 35000 پوند جایزه اهدا می‌شود. سال 1971 اولین جایزه شعر را جفری هیل[52] شاعر انگلیسی برای مجموعه شعر کلیسای مرسی[53] دریافت کرد. از سال 1972 تا 1984 هیچ جایزه ای در بخش شعر به کسی تعلق نگرفته است. سال 1985 داگلاس دان[54] شاعر اسکاتلندی برای مجموعه شعر Elegies این جایزه را دریافت کرد. آخرین جایزه این بخش در سال 2017 به هلن دانمور[55] شاعر انگلیسی برای مجموعه شعر در داخل موج[56] اهدا شد.

 

[1]. Nobel Prize in Literature

[2]. René François Armand (Sully) Prudhomme

[3]. Christian Matthias Theodor Mommsen

[4]. Frédéric Mistral

[5] . زبان اکسیتان(occitan) از زبان‌های رومی‌تبار است که در بخش‌هایی از جنوب فرانسه، شمال‌غربی ایتالیا، موناکو و کاتالونیای اسپانیا صحبت می‌شود. به این مناطق گاه به طور غیررسمی اوکسیتانیا گفته می‌شود. زبان اکسیتانِ نو نزدیک‌ترین خویشاوند زبان کاتالان است.

[6]. Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci

[7]. Rabindranath Tagore

[8]. Karl Adolph Gjellerup

[9]. Carl Spitteler

[10] . بهار المپیک نام یکی از مجموعه شعرهای وی است.

[11]. William Butler Yeats

[12]. Erik Axel Karlfeldt

[13]. Johannes Vilhelm Jensen

[14]. Gabriela Mistral

[15]. Thomas Stearns Eliot

[16]. Pär Fabian

[17]. Juan Ramón Jiménez

[18]. Boris Pasternak&am



ارسال کننده مقاله : احمد امیرخلیلی
دیدگاه ها - ۰

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.