"مجاز" چیست؟



مجاز عبارت است از کاربرد واژه، در معنی غیر اصلی خود که برای رسیدن به معنی مجازی و عدول از معنی حقیقی باید مناسبتی یا علاقه ای بین معنی حقیقی و مجازی وجود داشته باشد تا ذهن بتواند به مفهوم مورد نظر شاعر برسد .به طور مثال وقتی گفته می شود کلاس ساکت است، واژه ی کلاس مجاز است زیرا مفهوم آن شاگردان کلاس است .

یا مواردی که شاعر جزء را ذکر کند ولی کل را اراده کند . مانند:

من آن نگین سلیمان به هیچ نستانم / که گاهگاه بر او دست اهرمن باشد .

نگین(جزء ) گفته و انگشتری (کل ) را اراده کرده است.

رَستم از این بیت و غزل، ای شه سلطان و ازل / مفتعلن، مفتعلن، مفتعلن کشت مرا 

بیت گفته و شعر را اراده کرده و مفتعلن گفنه و عروض را اراده کرده است.

تا شدی فارغ از کلاه و کمر / بر سران زمانه گشتی سر .

سران گفته و بزرگان را اراده کرده است .

ز مادر همه مرگ را زاده ایم / به بی کام گردن بدو داده ایم.

گردن گفته و تمام وجود را اراده کرده است .

چمن از غلغله زاغ و زغن در خطر است / سنبل و سوسن و ریحان و سمن در خطر است 

نام گل ها را گفته و باغ را اراده کرده است .

گفتم : مذمت اینان روا مدار که خداوند کرمند، گفت : غلط گفتی که بنده درمند .

درم گفنه و مال و ثروت اراده کرده است .

به یاد روی شیرین بیت می گفت / چو آتش شیشه می زد کوه می سفت .

بیت گفته و شعر را اراده کرده است.




در تلگرام به اشتراک بگذارید
ارسال کننده مقاله : غلامرضا طریقی
دیدگاه ها - ۱
احمد دَرّودی » پنجشنبه 15 تیر 1396
خیلی عالی و ممنون

برای ارسال نظر وارد پایگاه شوید.